ပါးစပ္နဲ႔ အလုပ္မလုပ္နဲ႔

က်မ အင္တာနက္ထဲကေန employer handbook ေတြကို ရွာေဖြ ဖတ္ရႈေနတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ ဆရာႀကီးလူထုစိန္၀င္းရဲ. ဒီေဆာင္းပါးကို ဖတ္မိလို္က္ပါတယ္။ သတိထားသင့္တဲ့ အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္တစ္ခ်က္ကို ေထာက္ျပထားတာေတြ႕လိုက္ရပါတယ္။ က်မတို႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္ပါပဲ။ အရိယာမျဖစ္ေသးတဲ့သူမွန္သမွ် အားနည္းခ်က္ အမွားဆိုတာ မကင္းနုိင္ပါဘူး။ က်မတို႔လူမ်ိဳးမွာလည္း အားသာခ်က္ေတြ ရွိသလို အားနည္းခ်က္ေတြလည္း ရွိေနမွာပါပဲ။ တကယ္တမ္းအျပဳသေဘာျဖစ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ အရွိအတိုင္းလက္ခံ၊ ျပဳျပင္နုိင္တဲ့ စိတ္ဓာတ္မ်ဳိး ေမြးျမဴနုိင္ရပါမယ္။ ဆရာတို႕လို လူငယ္ေတြအေပၚ အျပဳသေဘာနဲ႕ ေထာက္ျပေပးနုိင္တဲ့၊ လူငယ္ေတြရဲ. အားကို သေဘာေပါက္လက္ခံတဲ့ လူႀကီးမ်ိဳးေတြလည္း က်မတို႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးထဲမွာ အမ်ားႀကီး ရွိေနေစခ်င္ပါတယ္။ တစ္စက္ခ်င္းပါပဲ။ တေန႔ေန႔ေတာ့ ျပည့္လာပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုနဲ႔ အားေကာင္းလာတဲ့ တစ္ေန႔မွာေတာ့……………..။

 

ပါးစပ္နဲ႔ အလုပ္မလုပ္နဲ႔

လူထူစိန္၀င္း

 

ေရွးႏွစ္ေပါင္း ငါးဆယ္၊ ေျခာက္ဆယ္ကာလက ျမန္မာနုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးကို လူႀကီးမ်ားက ဦးေဆာင္ဦးရြက္ ျပဳခဲ့ၾကတယ္။ ဆန္စက္ပိုင္၊ သစ္စက္ပိုင္၊ အထည္စက္ပိုင္၊ မီးျခစ္စက္ပိုင္၊ ထီးစက္ပိုင္ စတဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးမ်ားဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ေလးဆယ္ေက်ာ္၊ ငါးဆယ္အရြယ္မ်ား ျဖစ္ၾကတယ္။

 

၀န္ထမ္းအလုပ္မက္ေမာၾက

တုိင္းျပည္လြတ္လပ္ေရး ရရွိၿပီးေနာက္ နုိင္ငံ႔စီးပြားေရးကို ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားကိုယ္တိုင္ ၀င္ေရာက္လုပ္ကို္င္လာၾကၿပီး ေခတ္နဲ႔အညီ ကုမၸဏီလုပ္ငန္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ထူေထာင္ၾကတဲ့အခါမွာလည္း အထက္ကဆိုခဲ့တဲ့ စက္ပိုင္ႀကီးေတြပင္ ေရွ့ေဆာင္ေရွ့ရြက္ျပဳ လုပ္ကိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ စစ္မျဖစ္မီေခတ္နဲ႔ စစ္ျပီးကာလမ်ားမွာ လူငယ္ပညာတတ္မ်ားရဲ႕ အဓိကရည္မွန္းခ်က္က အစိုးရ၀န္ထမ္း အရာရွိလုပ္ဖို႔သာ ျဖစ္ၾကတယ္။ ၇ တန္း၊ ၈ တန္းေလာက္သာ ေအာင္တဲ့ သူမ်ားကလည္း ေျမတိုင္းစာေရးေလာက္ ေတာေခါင္းေလာက္ေတာ့ ေမွ်ာ္မွန္းၾကတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ဖို႔ စိတ္မ၀င္စားၾကဘူး။ အေရာင္းအ၀ယ္လုပ္ငန္းကို ေအာက္တန္းက်တယ္လို. ယူဆၾကတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ေရွးေခတ္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းနယ္ပယ္အသီးသီးမွာ တရုတ္ကုလားေတြသာ အမ်ားဆံုးလုပ္ကိုင္ၾကတယ္။ သူတို႔တေတြကေတာ့ သူတို႔နုိင္ငံရဲ႕ အငတ္ေဘးဆိုးၾကီးေတြက ထြက္ေျပးေရာက္ရွိလာၾကျပီး အ၀တ္တစ္ထည္ ကုိယ္တစ္ခုနဲ႔ ၾကံဳရာက်ပန္း လုပ္ကိုင္စားေသာက္ေနထိုင္ၾကရတာ ျဖစ္ေလေတာ့ ဘယ္အလုပ္မ်ိဳးကိုမွ ေအာက္က်တယ္လို႔ သေဘာမထားၾကဘူးေလ။

 

ဆန္႔က်င္ဘက္ေျပာင္းလဲ

အခုမ်က္ေမွာက္ေခတ္မွာေတာ့ အေျခအေနဟာ ဆန္႔က်င္ဘက္ကို ေျပာင္းလဲသြားတာ ေတြ႔ရတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း နယ္ပယ္အသီးသီးမွာ ေခတ္ပညာတတ္လူငယ္ေတြ အလံုးအရင္းနဲ႔ ၀င္ေရာက္လုပ္ကိုင္လာၾကတယ္။ ၀န္ထမ္းလုပ္ဖို႔ သိပ္စိတ္မပါၾကေတာ့ဘူး။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအေသးစား၊ အလတ္စား၊ အႀကီးစား အေတာ္မ်ားမ်ားကို ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳေနၾကသူ (အခုေခတ္ အာေတြ႕ေနတဲ့ အေျပာအရ စီအီးအို) မ်ားဟာ လူငယ္နဲ႔ လူလတ္ပို္င္းမ်ားသာ ျဖစ္ၾကတယ္။ အသက္အားျဖင့္ သံုးဆယ္နဲ႔ ေလးဆယ္ၾကား အရြယ္မ်ား ျဖစ္ၾကတယ္။ အလြန္ဆံုး ႀကီးလွမွ ေလးဆယ့္ငါး၊ ေျခာက္ေလာက္ပဲ။ ငါးဆယ္ေက်ာ္၊ ေျခာက္ဆယ္တန္းေတြ ေတာ္ေတာ္နည္းတယ္။ ဒါ ေတာ္ေတာ္အားရစရာေကာင္းတဲ့ အေျခအေနျဖစ္တယ္။

 

ေစာင့္ရတာ မႀကိဳက္ဘူး

အသက္ငယ္ေတာ့ ေခတ္မီတယ္။ တက္ႂကြသြက္လက္တယ္။ ဘာလုပ္လုပ္ တု႔ံဆုိင္းဖင့္ေႏွး မရိွဘူး။ အဆံုးအျဖတ္မွန္ၿပီး တိက်ျပတ္သားတယ္။ လူငယ့္သဘာ၀က ေစာင့္ဆုိင္းေနရတာကို မႀကိဳက္ဘူး။  လူႀကီးေတြရဲ႕ လက္သံုးစကား ။ ေႁမြမေသ၊ ဒုတ္မက်ိဳး ဆိုတာမ်ိဳးကို သေဘာမက်ဘူး။ တံုးတိုက္တုိက္ က်ားကုိက္ကိုက္ လုပ္တတ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ လုပ္ငန္းတိုးတက္မႈနူန္း ျမန္တယ္။ တစ္ရွိန္ထိုး ေထာင္တက္သြားတတ္တယ္။ ဒါက ေကာင္းတဲ့အပိုင္း။

 

၀ုန္းကနဲတက္၊ ၀ုန္းကနဲက်

မေကာင္းတဲ့အပိုင္းလည္း ရွိပါတယ္။ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ ထုိးတက္သြားတဲ့ လုပ္ငန္းဟာ တက္လာတဲ့ အရွိန္အဟုန္ထက္ပင္ ပိုၿပီးျမန္ဆန္တဲ့ အရွိန္နဲ႔ ၀ုန္းကနဲ ၿပိဳလဲက်ဆင္းသြားတတ္ျခင္း ျဖစ္တယ္။ ဒီလိုအက်မ်ိဳးဟာ ေတာ္ေတာ္အထိနာပါတယ္။ အဖတ္ဆယ္မရေတာ့ေလာက္ေအာင္ကို ျဖစ္တတ္ၾကတယ္။ ဒီအျဖစ္မ်ိဳးေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေတြ႔ျမင္လာရတဲ့အခါက်ေတာ့ ျဖစ္စဥ္ကို ေလ့လာဆန္းစစ္ၾကည့္မိပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ရပ္မ်ိဳး ၾကံဳေတြ႔ရသူေတြထဲမွာ ရင္းနွီးကြ်မ္း၀င္ေနတဲ့ ေက်ာင္းသား တပည့္တပန္းေတြလည္း ပါေနတတ္တာကိုး။

 

အေပ်ာ္တမ္းေစ်းေရာင္းသလို

အဲဒီလုိ ေလ့လာၾကည့္ေတာ့ ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳၾကတဲ့ လူငယ္ေတြ အရည္အခ်င္း ညံံ့ဖ်င္းတာေၾကာင့္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ၾကိဳးစားအားထုတ္မႈ နည္းပါးေလ်ာ့က်သြားတာေၾကာင့္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ေစ်းကြက္ပ်က္သြားတာေၾကာင့္လည္း မဟုတ္ဘူး ဆိုတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ လုပ္ငန္းက်ဆံုးသူ အမ်ားစုမွာ တူညီတဲ့ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ၾကီးေၾကာင့္ က်ဆံုးသြားရတာလို႔ ယူဆမိပါတယ္။ အဲဒီအခ်က္ကေတာ့ အလုပ္ကို အလုပ္နဲ႔ တူေအာင္ မလုပ္ၾကျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းလုပ္တာကို  စီးပြားေရးပံုစံနဲ႔ မလုပ္ဘဲ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြ ရံပံုေငြအတြက္ ေစ်းေရာင္းပဲြလုပ္ၾကသလို အေပ်ာ္တမ္းဆန္ဆန္ လုပ္ေနၾကပါတယ္။ ေရာင္းေရး ၀ယ္ေရး ကိစၥ၊ ေငြေပးေငြယူကိစၥမ်ားမွာ စာခ်ဳပ္စာတမ္းနဲ႔ ေျပစာျဖတ္ပိုင္းနဲ႔ လုပ္ေဆာင္တာ အင္မတန္နည္းပါတယ္။ နားလည္မႈနဲ႔ ႏႈတ္ကတိနဲ႔ ၿပီးၾကတာ မ်ားပါတယ္။ အလုပ္သမား ၀န္ထမ္းခန္႔ထားရာမွာလည္း ႏႈတ္နဲ႔ပဲ ခန္႔လိုက္ၾကတာပါပဲ။ အလုပ္ခြင္စည္းကမ္း၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္၊ ရပိုင္ခြင့္ကိစၥရပ္မ်ားကို ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ ညွိနႈိင္းေဆြးေႏြးၿပီး စာခ်ဳပ္စာတမ္းနဲ႔ ခန္႔ထားမႈမ်ိဳး မရွိသေလာက္ျဖစ္တယ္။

 

စာမ်က္ႏွာ ၂၀ ေက်ာ္ပါ စာခ်ဳပ္

နိုင္ငံျခားသားေတြ လုပ္ပံုလုပ္နည္းတစ္ခုေလာက္ နမူနာ ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ေက်ာင္းသားတပည့္တစ္ဦး ႏိူင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းႀကီး တစ္ခုမွာ အလုပ္၀င္လုပ္ေတာ့ မခန္႔မီမွာ သေဘာတူညီခ်က္ ကန္ထရိုက္စာခ်ဳပ္တစ္ခု ေပးပါတယ္။ ေသေသခ်ာခ်ာဖတ္ၿပီး သေဘာတူမွ လက္မွတ္ထိုးပါလို႔ ေျပာလိုက္ပါတယ္။ စာခ်ဳပ္လက္မွတ္မထိုးမီမွာ တပည့္က လာျပၿပီး တုိင္ပင္လို႔  ေသေသခ်ာခ်ာ ဖတ္ၾကည့္လိုက္ပါတယ္။ စာခ်ဳပ္က စာမ်က္ႏွာ ၂၀ ေက်ာ္ပါပါတယ္။ အလုပ္ရဲ႕ သေဘာသဘာ၀ေတြကို အက်ယ္တ၀င့္ ရွင္းလင္းေရးသားထားၿပီး ၀န္ထမ္းရဲ႕ တာ၀န္ေတြကိုလည္း အေသးစိတ္ ေရးထားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ လုပ္ပိုင္ခြင့္နဲ႔ ရပိုင္ခြင့္ေတြကိုလည္း တိတိက်က် ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျပစ္ဒဏ္နဲ႔ အေရးယူမႈဆိုင္ရာ စည္းကမ္းခ်က္ေတြလည္း ေဖာ္ျပထားပါေသးတယ္။ ဘက္စံုလိုေလေသး မရွိေတာ့ပါဘူး။

 

သူ႔ေၾကာင့္၊ ငါ့ေၾကာင့္

အဲဒီလို တိတိက်က် လုပ္ေတာ့ အျငင္းပြားစရာ ျပႆနာ မေပၚေတာ့ဘူးေပါ့။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျမန္မာေတြကေတာ့ ဘယ္ေလာက္အေရးႀကီးတဲ့ ကိစၥမ်ိဴးျဖစ္ျဖစ္ နားလည္မႈ နဲ႔ပဲ လုပ္တတ္ၾကတယ္။ ဓ အခ်င္းခ်င္းေတြပဲ ေျပာစရာမလိုပါဘူး ဆိုတဲ့ စကားတစ္ခြန္းကို ေရလဲနဲ႔ သံုးေလ့ရွိတယ္။ စာခ်ဳပ္စာတမ္းနဲ႔ လုပ္ရေကာင္းမွန္းကို မသိၾကဘူး။ အဲဒီလို လုပ္ၾကတာ အစပိုင္းမွာေတာ့ တက္ႂကြတုန္းမို႔ ေကာင္းပါရဲ႕။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္း အခ်ိန္ၾကာသြားတာနဲ႔အမွ် အဆင္မေျပတာေလးေတြ ၾကံဳလာရတဲ့ အခါမ်ိဳးက်ေတာ့ သူ႕ေၾကာင့္၊ ငါ့ေၾကာင့္ ဆိုတဲ့ လက္ညိႈးထိုးမႈေတြ ေပၚလာၾကပါေတာ့တယ္။ သူ႔တာ၀န္၊ ငါ့တာ၀န္ ရယ္လို႔ စကတည္းက တိတိက်က် သတ္မွတ္ထားတာ မရွိဘဲ နားလည္မႈနဲ႔ လုပ္ခဲ့ၾကတာကိုး။ ဒီလိုနဲ႔ပဲ ေနာက္ဆံုးက်ေတာ့ အမိႈ္က္က စ၊ ျပႆဒ္မီးေလာင္အျဖစ္မ်ိဳးေရာက္ၿပီး အဖတ္ဆယ္မရတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးထိ ေရာက္ရွိသြားၾကေတာ့တာပါပဲ။ အဲဒါေၾကာင့္ ဘာအလုပ္ပဲ လုပ္လုပ္၊ ပါးစပ္နဲ႔ပဲ အလုပ္မလုပ္ၾကပါနဲ႔။ အလုပ္ကို အလုပ္နဲ႔ တူေအာင္၊ စာရြက္စာတမ္းနဲ႔ တိတိက်က် လုပ္ၾကပါလုိ႔ တုိက္တြန္းလုိက္ရပါတယ္။

 

(2-7-2008 ထုတ္ Weekly Eleven မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။)